zaczarowana dorożka, zaczarowany dorożkarz, zaczarowany koń. Powtórzenie to podstawowa zasada sztuki. Wprowadza harmonię, nadaje rytm, potwierdza spójność. Nie tylko poeci, ale i malarze czy kompozytorzy wykorzystują moc powtórzeń. To, co powtarzasz, zyskuje znaczenie symboliczne.

Podobne pociągnięcia pędzla, dwa powtarzające się takty, często wtrącane powiedzonko bohatera mogą awansować do rangi motywu. Słuchacze, czytelnicy, widzowie czerpią przyjemność z powtórek i wcale się nimi nie nudzą. Czekają na refren. Doskonale wiedzą o tym twórcy piosenek. Odkryj motywy rytmiczne, które powtarzają się i rozwijają w piosence Kiss Me:

 

Wybierz sokoła i często o nim przypominaj

By odkryć moc powtórzeń, przenieśmy się do Florencji. Tam przed wiekami szlachcic Federigo zakochał się w damie o imieniu Monna Giovanna. Trwonił swój majątek, by ją oczarować. I choć stracił wszystko, to nie zdobył jej serca. Została mu tylko skromna posiadłość i…sokół.

Dumny ptak krąży nad opowiadaniem Sokół Boccaccia, by co pewien czas obniżyć lot i zakołować nad głową czytelnika. Na razie Federigo samotnie poluje wraz sokołem, a Monna Giovanna poślubia innego mężczyznę. Czas mija, mąż Monny Giovanny umiera, a ona przenosi się z synem do swej posiadłości położonej blisko siedziby Federiga. Chłopiec zaprzyjaźnia się z Federigiem i jego sokołem….

Sokół powraca w nowej roli, staje się nie tylko kompanem Federiga, ale i symbolem przyjaźni. Syn Monny Giovanny pragnąłby mieć na własność pięknego ptaka, ale nie śmie prosić o to swego przyjaciela, bo wie, że kocha on sokoła równie mocno.

Szczęśliwe chwile przerywa choroba chłopca. Monna Giovanna czuwa przy łóżku syna, który obiecuje, że wyzdrowieje, jeśli matka zdobędzie dla niego sokoła Federiga.

Z linijki na linijkę sokoła jest w opowiadaniu coraz więcej. Tym razem poddaje bohaterów próbie. Jak wiele Monna Giovanna jest w stanie zrobić dla swojego syna? Co jest ważniejsze dla Federiga: ukochany sokół czy zdrowie chłopca?

Resztę już wszyscy pamiętamy. Monna Giovanna waha się, czy spełnić prośbę syna. Jak może o cokolwiek prosić człowieka, którego tak długo odtrącała? Wie przecież, że sokół jest dla niego źródłem utrzymania. W końcu jednak miłość do dziecka zwycięża. Udaje się więc do Federiga i prosi, by wkrótce ją ugościł. Federigo pragnie uraczyć damę najdroższą potrawą, na jaką go stać. Bez wahania ukręca więc łeb sokołowi oskubuje go i przyrządza. Kiedy po obiedzie Monna Giovanna prosi, by podarował sokoła synowi, Federigo wyznaje jej ze łzami prawdę.

Syna nie udało się uratować, ale Monna Giovanna zrozumiała, że Federigo naprawdę ją kochał i wkrótce go poślubiła.  Kobieta przekonała się do Federiga właśnie dlatego, że ofiarował jej najcenniejszą rzecz, jaką miał. Czy wiedzielibyśmy, jak ważny jest sokół dla Federiga, gdyby Boccaccio wciąż o tym nie przypominał? Jeśli chcesz pokazać czytelnikowi, że motyw jest ważny, powtarzaj go często.

Sokół wraz z rozwojem opowiadania nabiera coraz więcej znaczeń. Jest narzędziem, przy pomocy którego autor mówi o przyjaźni, miłości, szlachetności, poświęceniu. Ten dominujący motyw spina klamrą całe opowiadanie, ogniskuje tekst wokół jednego tematu.

Jeśli piszesz krótki tekst, nie potrzebujesz wielu rekwizytów. One tylko rozproszą czytelnika. Wystarczy sokół, kamizelka (jak u Prusa), a nawet zapałka (jak u Andersena). Wyciśnij maksimum z tej jednej rzeczy.

Wybierz kilka motywów i ukryj je w różnych miejscach

Walter Mitty, skromny pracownik działu negatywów w magazynie Life, właśnie skończył czterdzieści lat. Z tej okazji dostaje od mamy ciasto klementynkowe, a od siostry figurkę Stretcha Armstronga. Postanawia też wreszcie zagadnąć koleżankę z pracy, Cheryl, za pośrednictwem…portalu randkowego eHarmony. Tego samego dnia zapada decyzja, że magazyn Life przeniesie się do sieci.  Wraz z papierowym wydaniem znika dział negatywów, a Walter Mitty traci pracę. Musi wykonać jeszcze jedno zadanie – wywołać zdjęcie znanego fotografa Seana O’Connela, które ukaże się na okładce ostatniego papierowego Life. Niestety, negatyw nr 25, Kwintesencja życia, zapadł się pod ziemię. Żeby go zdobyć, Walter wyrusza w niezwykłą podróż śladami fotografa: skacze z helikoptera do lodowatej wody u wybrzeży Grenlandii, ogląda erupcję wulkanu w Islandii i wspina się na szczyty Himalajów.

Załoga statku dryfującego po wodach Grenlandii częstuje go ciastem klementynkowym. Aby dotrzeć do podnóży islandzkiego wulkanu, Walter wymienia figurkę Stretcha Armstronga na deskorolkę, którą po powrocie z wyprawy sprezentuje synowi Cheryl.

Ciasto klementynkowe, Stretch Armstrong, negatyw nr 25, deskorolka, ale i portfel czy konsultant Todd z eHarmony krążą po filmowej opowieści Sekretne życie Waltera Mitty. Wracają w nowych, zaskakujących miejscach. Przypominają raczej porozrzucane klocki, które widz musi poskładać.

Papierowy świat nie jest tak chaotyczny jak ten prawdziwy. Wszystko dzieje się w nim po coś. Motyw jest przewodnikiem po świecie opowieści, podpowiedzią dla wyobraźni; czymś, czego czytelnik może się chwycić i co z przyjemnością odkryje w nowym miejscu. Dzięki powtórkom lektura nabiera sensu, układa się w całość.

Jeśli piszesz dłuższy tekst, jeden sokół może nie wystarczyć.  Wybierz więc kilka przedmiotów (a może kwestii dialogu lub wydarzeń) i użyj ich kilkakrotnie. To, co powtarzasz, zyska znaczenie symboliczne.

Zmodyfikuj motyw i zaskocz czytelnika

Kobieta Pracująca odwiedza państwa Karwowskich w każdym odcinku Czterdziestolatka. Zawsze ta sama, ale w innym przebraniu. Bo przecież żadnej pracy się nie boi. Wymienia uszczelki, czyści kominy, roznosi mleko. Ma jeszcze jedno zadanie – tka niewidzialną nić, która łączy wszystkie odcinki. Choć Kobieta Pracująca przyjmuje różne role, to jednak wiadomo, że zawsze się pojawi. Widz czeka na nią jak na refren.

Żeby motyw nie znudził się czytelnikowi, warto go za każdym razem lekko zmodyfikować. Tak, jak czynią to twórcy piosenek.

W Twoich tekstach brakuje motywów? Wypróbuj ćwiczenie malarskie. Przez jeden dzień szukaj wokół siebie wszystkiego, co zielone. Notuj swoje spostrzeżenia. Wypłowiała zieleń trawy w ogródku sąsiada. Żółto-zielone banany przytulone do siebie na półce w supermarkecie. Przybrudzona ciemnozielona butelka zakopana w piasku. Wybierz kilka „zielonych” spostrzeżeń i już masz motyw.