akapit to coś więcej niż wyodrębniony graficznie fragment tekstu. Dobrze skonstruowany akapit jest niezależną całostką, tekstem w miniaturze. Mechaniczny czy niedbały podział na akapity utrudnia lekturę tekstu. Natomiast autor, który dobrze konstruuje akapity udowadnia, że potrafi też logicznie myśleć. Jak budować i wydzielać akapity?

Najprostsza odpowiedź brzmi: każdy akapit powinien zawierać nową myśl. Nie zawsze jest to prawdą, jednak z pewnością czytelnik przywykł traktować przerwę akapitową jako sygnał zmiany tematu. Umberto Eco doradza, by pod koniec akapitu zadać sobie pytania „Czy wszystko jasne?”. Jeśli tak, to można przejść do kolejnego akapitu.

Akapit jest jednocześnie niezależną całością, jak i częścią większej całości. Podobnie jak tekst, którego jest częścią, powinien mieć własną dramaturgię i dynamikę, czyli mówiąc prościej: początek, środek i koniec. Zależnie od rodzaju akapitu zawartość tych poszczególnych części może być różna.

I tak, najbardziej typowy akapit analityczny rozpoczyna się od wypowiedzenia  tematowego (początek), które następnie przechodzi w rozwinięcie (środek) i jest zwieńczone podsumowaniem (koniec).

Wypowiedzenie tematowe to jakby mini-teza. Zawiera ogólną myśl akapitu i kluczowe dla niego sformułowania, oddziela akapit od wcześniejszej partii tekstu, a jednocześnie nawiązuje do kolejnej części wywodu. Rozwinięcie może zawierać argumenty, przykłady, fakty, analizy czy wyjaśnieniea doprecyzowujące wypowiedzenie tematowe. Znajdujące się na końcu podsumowanie pozwala zamknąć myśl i przejść dalej.

Tak zbudowany akapit pozwala na ślizganie się wzrokiem po tekście, dlatego często występuje w tekstach publicystycznych czy internetowych. Wystarczy przeczytać pierwsze zdania akapitów, by wyrobić sobie ogólne pojęcie o treści wywodu.

W tekstach naukowych często spotykamy się z innym typem akapitu: syntetycznym. W akapicie syntetycznym wypowiedzenie tematowe znajduje się na końcu, pełniąc tym samym funkcję konkluzji, wniosku, do którego mają doprowadzić czytelnika przesłanki zawarte w rozwinięciu.  Akapit syntetyczny składa się z wprowadzenia (początek), rozwinięcia (środek) i wypowiedzenia tematowego (koniec).  Tekst obfitujący w tego typu akapity zmusza do uważnego czytania, ale i utrzymuje uwagę czytelnika w napięciu.

Nie wszystkie akapity muszą zawierać wyraźnie wyodrębnioną główną myśl. Niektóre akapity mogą pełnić funkcję pomocniczą, ułatwiać zrozumienie tekstu czy nadawać mu spójność. Do tej kategorii należy akapit łącznikowy, zwykle krótszy od innych akapitów. Pozwala on na przejście od jednej myśli do drugiej, czasami podsumowuje to, co zostało powiedziane, innym razem: zapowiada to, co pojawi się później.  Ten typ akapitu jest bardzo przydatny w tekstach naukowych.

Głównej myśli nie zawiera też akapit synonimiczny , który tłumaczy lub interpretuje to, co znalazło się w akapicie poprzednim. W tekstach naukowych przydaje się wtedy, gdy zrozumienie jakiejś koncepcji jest kluczowe w dalszej lekturze.

Kiedy natomiast chcemy szerzej opisać jakieś zjawisko czy proces, możemy posłużyć się akapitem opisowym, którego jedynym czynnikiem spajającym jest wspólny temat.

Wszystkie opisane tu typy akapitów mogą się przydać podczas pisania pracy dyplomowej. Warto poświęcić należytą uwagę konstruowaniu akapitów, gdyż za ich pośrednictwem możliwy jest ukryty dialog między czytelnikiem a autorem. Logiczny podział na akapity i ich staranna budowa pozwalają czytelnikowi śledzić wywód autora, ułatwiają zrozumienie i interpretację tekstu.

Więcej na temat tworzenia akapitów w książce Kreatywna praca dyplomowa. Jak stworzyć fascynujący tekst naukowy.

Zdjęcie: sxc.hu

Przeczytaj także:

Jak pokonać pisarską blokadę

Jak stworzyć tezę pracy dyplomowej

Jak unikać pretensjonalności w stylu naukowym

Argumentowanie w tekście naukowym

Jak dopracować tekst

Jak stworzyć plan pracy dyplomowej

Jak sformułować temat pracy dyplomowej

Czytanie SQ3R

Zotero – narzędzie porządkujące zasoby internetowe

Jak korzystać z wolnych zasobów internetowych

Biblioteki cyfrowe pomocą w pisaniu pracy dyplomowej