nie sposób wyobrazić sobie tekstu naukowego bez cytowania.  Autorzy prac dyplomowych często przeceniają rolę cytatów. Wydaje im się, że im więcej cytatów, tym bardziej profesjonalnie i naukowo. Jednak cytując zbyt wiele cudzych opinii, tak naprawdę nie udowadnia się swojej wiedzy, lecz wręcz przeciwnie – usprawiedliwia niewiedzę. Jak cytować?

Cytując dużo udowadniasz wprawdzie, że przeczytałeś sporo, ale za to nie dość wnikliwie, by wyrazić swoje własne zdanie na temat przebytych lektur. Nadmierne cytowanie nie jest dowodem Twojej pracowitości, lecz przejawem lenistwa. Sprawiasz wrażenie osoby niekompetentnej lub co najmniej niepewnej, która musi wciąż wspierać się na opinii autorytetów, gdyż nie ma odwagi wygłosić własnego zdania. Tymczasem, celem cytowania nie jest wysługiwanie się autorytetami, lecz nadanie głębi swoim poglądom i argumentom.

Przed umieszczeniem cytatu w pracy zadaj sobie więc pytanie, czy jest to absolutnie konieczne. Wytłumacz to sobie tak, że cytat musi być czymś niezwykle wartościowym, by zasłużyć na zaszczyt umieszczenia go w Twojej pracy. Jeśli natomiast bardziej przemawiają do Ciebie liczby, to postanów sobie, że ilość cytatów przytoczonych w Twojej pracy nie przekroczy 15%. Na częstsze cytowanie mogą pozwolić sobie studenci piszący pracę z literatury i to tylko w przypadku cytowania dzieł literackich.

Jakie więc kryteria powinien spełniać tekst, by zasłużył na zacytowanie w naszej pracy? Musi wyrażać jakąś opinię celnie lub precyzyjnie. Ponadto, fragmenty opracowań naukowych powinny być cytowane tylko wtedy, gdy potwierdzają lub wspierają nasze tezy. Resztę fragmentów, które chciałbyś zacytować zastąp parafrazami, które następnie opatrzysz przypisami.

Czym są parafrazy? To wyrażanie wyrażenie własnymi słowami myśli autora. Parafrazowanie jest kluczową umiejętnością jaką posiąść musi każdy, kto pisze pracę dyplomową. Jako że teksty naukowe są zwykle precyzyjne i hermetyczne, ich parafrazowanie jest trudną sztuką.

W pracach dyplomowych aż roi się od nieudanych parafraz, które są prawie wiernym powtórzeniem słów cytowanego autora. Parafrazy, w których ledwie kilka słów autora zastąpiono innymi ocierają się o plagiat lub wręcz nim są. I nic tu nie pomoże nawet opatrzenie takiej nieudanej parafrazy przypisem. Wzięte żywcem z tekstu cytaty nie umieszczone w cudzysłowie to nic innego jak plagiat. Ponadto, takie parafrazowanie bardzo osłabia wartość stylistyczną Twojej pracy, która przestaje być spójnym wywodem, a staje się zlepkiem stylów różnych autorów.

A przecież, Twoja praca dyplomowa ma udowodnić przede wszystkim, że potrafisz samodzielnie myśleć. Dlatego, aby napisać dobrą parafrazę należy przede wszystkim uwolnić się od stylu myślenia cytowanego autora, a także specyficznych dla niego sformułowań. Dlatego, najlepiej pisać parafrazy, nie mając tekstu przed oczyma.

Dobra parafraza powinna:

  • być krótsza od oryginału (nie jest to zasada ścisła, ale przeważnie się sprawdza),
  • zawierać sformułowania inne od oryginalnych (pamiętaj jednak, że jeśli sformułowanie autora jest precyzyjne i trafne, nie należy go zastępować),
  • pokazywać tok myślenia autora pracy, a nie autora cytowanego tekstu.

Zarówno cytat przytoczony bezpośrednio, jak i sparafrazowany zawsze trzeba skomentować, omówić, odnieść się do niego. Nigdy nie umieszczaj nieskomentowanych cytatów na końcu akapitu. W ten sposób tracisz bezpowrotnie możliwość na to, by mieć ostatnie słowo w danej kwestii. Ten przywilej odstępujesz dobrowolnie komuś innemu. Wprawdzie autor w swojej dziedzinie jest z pewnością większym od Ciebie autorytetem, ale w Twojej pracy jego zdanie jest mniej ważne od Twojego.

Więcej na temat cytowania w pracy naukowej w książce Kreatywna praca dyplomowa. Jak stworzyć fascynujący tekst naukowy.

Przeczytaj także:

Jak pokonać pisarską blokadę

Jak stworzyć tezę pracy dyplomowej

Jak unikać pretensjonalności w stylu naukowym

Jak budować akapity

Argumentowanie w tekście naukowym

Jak dopracować tekst

Jak stworzyć plan pracy dyplomowej

Jak sformułować temat pracy dyplomowej

Czytanie SQ3R

Zotero – narzędzie porządkujące zasoby internetowe

Jak korzystać z wolnych zasobów internetowych

Biblioteki cyfrowe pomocą w pisaniu pracy dyplomowej