większość osób uważa, że obrazowość tekstu zwiększają przymiotniki. Tymczasem nadmiar przymiotników sprawia, że tekst wydaje się statyczny, a czasami nudny. Na obrazowość tekstu zdecydowanie lepiej wpływają rzeczowniki. Jakie rzeczowniki są obrazowe?

Właściwie każde słowo jest obrazowe, w tym zresztą tkwi magiczna siła języka. Dobry pisarz powinien jednak w odpowiedni sposób wykorzystać ową tajemną moc słowa – tak, by czytelnik miał złudzenie, iż bierze udział w opowiadanej historii, czuje ją własnymi zmysłami. Uwaga i zainteresowanie czytelnika są zbyt cenne, by ją utracić poprzez wybór pierwszych lepszych słów.

I tak, jeśli napiszesz „jabłko”, w głowie czytelnika powstanie pewnie obraz jakiegoś bliżej nieokreślonego jabłka. Ale o ile wyrazistszy będzie ten obraz, jeśli „jabłko” zastąpisz „papierówką”. Im bardziej szczegółowy, konkretny i określony jest rzeczownik, tym wyraźniej zobaczy go czytelnik oczyma swojej wyobraźni.

Teksty początkujących autorów aż roją się od jakichś samochodów, bliżej nieokreślonych domów, bezimiennych drzew czy potraw. Takie słowa nie pobudzają wyobraźni czytelnika. Jednak zastąpienie mglistych wyobrażeń konkretami wcale nie jest takie łatwe.

Za każdym razem, kiedy wprowadzasz nowy przedmiot, zastanów się, czy nie można by go zastąpić bardziej szczegółowym. W życiu bohatera nie ma rzeczy i spraw tak błahych czy banalnych, że nie warto by im było poświęcić szczegółowego określenia. Kraciasty płaszcz Sherlocka Holmesa czy baryłka z miodem Kubusia Puchatka to z pozoru drobne atrybuty tych bohaterów, bez których nie potrafilibyśmy sobie ich wyobrazić.

Co może nam pomóc w doprecyzowaniu wyrazów?

  • jednostki miary, wagi, czasu

Niech bohater kupuje pół kilo wołowiny, odmierza dwa metry tkaniny, wyjeżdża na urlop na dziesięć dni. Dzięki takim z pozoru nic nie znaczącym szczegółom czytelnik nabiera wrażenia, że przebywa w świecie, w który można uwierzyć.

  • nazwy własne

Czasami warto napisać, jak brzmi tytuł gazety, którą bohaterka przegląda u fryzjera, czy jak nazywa się jej ulubiony krem. Ten zabieg sprawi, że świat literacki wyda się czytelnikowi bliski, na wyciągnięcie ręki.

  • liczba pojedyncza

Kiedy tylko to możliwe używaj liczby pojedynczej, a nie mnogiej. Zamiast pisać o tłumie ludzi tłoczących się pod kasą biletową, lepiej wybierz kilku spośród nich. Każda grupa składa się z jednostek, dlatego jeśli będziesz chciał to ujednolicić, pisząc np. „dzieci płakały”, czytelnik wyczuje fałsz.

  • doznania zmysłowe

Bohater nie może żyć w świecie, w którym poranna kawa nie pachnie, szampon do włosów się nie pieni, a kotlet nie skwierczy na patelni. Obrazowe rzeczowniki powinny odwoływać się do zmysłów: smaku, zapachu, słuchu, dotyku.

 

Nie należy przesadzać z precyzją. Nie każdy naszyjnik w szufladzie jest ważny – tylko ten, który bohaterka dostała od ojca na osiemnaste urodziny. Wyobraź sobie, że jesteś operatorem filmowym: wyostrzasz pewne elementy na pierwszym planie, a inne – niech majaczą gdzieś zamglone w tle. Twoja historia nie może utonąć w powodzi szczegółów. Dozuj je umiejętnie – tak, by czytelnik czerpał z nich wiedzę o świecie powieściowymi, a przede wszystkim: przyjemność lektury.

Powiązane wpisy:

Pisarska paleta barw

Mapa myśli w warsztacie pisarza

Jak dopracować tekst

Jak zrytmizować prozę

Dynamiczne czasowniki

Zdania lewostronne

Sekret dobrego stylu: Pokazuj, nie opisuj!